จากสถานการณ์ภัยแล้งบนพื้นที่สูงยังคงส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิตและการทำการเกษตรของชุมชน โดยเฉพาะการขาดแคลนน้ำเพื่ออุปโภคบริโภคและการเพาะปลูก ซึ่งกระทบต่อผลผลิต รายได้ และเพิ่มความเสี่ยงจากการเผาในพื้นที่เกษตร

สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) หรือ สวพส. จึงส่งเสริม “การพัฒนาแหล่งน้ำขนาดเล็ก” เช่น บ่อน้ำพลาสติก และระบบถังพักน้ำ เพื่อให้ชุมชนสามารถกักเก็บน้ำไว้ใช้ในระดับครัวเรือนและแปลงเกษตร โดยตลอดระยะเวลา 7 ปีที่ผ่านมา (พ.ศ. 2563–2569) สวพส.ได้พัฒนาแหล่งน้ำขนาดเล็กอย่างต่อเนื่อง ครอบคลุม 309 ชุมชน รวม 1,175 แห่ง ช่วยให้เกษตรกรมีน้ำใช้ในการดำรงชีวิตและทำการเกษตร ครอบคลุมพื้นที่กว่า 81,516 ไร่

พร้อมทั้งทำให้ชุมชนหันมามีส่วนร่วมในการดูแลรักษาป่าต้นน้ำรวมกว่า 558,536 ไร่ ทำให้ชุมชนมีน้ำใช้อย่างเพียงพอ ทำให้เกษตรกรสามารถวางแผนการผลิตได้ต่อเนื่อง ลดความเสี่ยงจากฝนทิ้งช่วง และมีน้ำสำรองในช่วงภัยแล้ง

จากนั้น สวพส.จึงต่อยอดในการส่งเสริมให้เกษตรกรปรับสู่ “ระบบการเกษตรแบบประณีตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม” เน้นใช้พื้นที่น้อย ใช้น้ำน้อย แต่สร้างมูลค่าสูง โดยแนะนำการปลูกพืชทางเลือกที่มีตลาดรองรับ เช่น ผักในโรงเรือน กาแฟ อะโวคาโด เสาวรสหวาน และโกโก้

นอกจากนี้ยังสนับสนุนระบบให้น้ำที่มีประสิทธิภาพ เช่น ระบบน้ำหยด เพื่อให้ใช้น้ำได้อย่างคุ้มค่า ซึ่งแนวทางนี้ช่วยเพิ่มรายได้ให้เกษตรกร ลดการพึ่งพาพืชเชิงเดี่ยว ลดการเผาในพื้นที่เกษตร และลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้อย่างยั่งยืน