
“สุริยะ” สั่งด่วนทุกหน่วยนงานที่เกี่ยวข้อง เร่งตรวจสอบข้อเท็จจริงและหาแนวทางแก้ไขปัญหาสารปนเปื้อนในพื้นที่ลุ่มน้ำกก 3 กรม “กรมการข้าว- กรมวิชาการเกษตร -กรมพัฒนาที่ดิน” ประเดิมลงพื้นที่เก็บตัวอย่าง ระหว่างวันที่ 23-25 พฤศจิกายน 2569 ให้ได้จำนวนรวม 250 ตัวอย่าง เพื่อเข้าตรวจวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการภายในวันที่ 27 พ.ย. คาดว่าจะทราบผลการวิเคราะห์ภายใน 1-2 สัปดาห์
วันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 นายรพีภัทร์ จันทรศรีวงศ์ ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า จากสถานการณ์กรณีการปนเปื้อนสารโลหะหนักในพื้นที่ลุ่มน้ำกกและลุ่มน้ำที่เกี่ยวข้อง นายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้สั่งการให้ทุกหน่วยงานภายใต้สังกัดที่เกี่ยวข้อง เร่งตรวจสอบข้อเท็จจริง เพื่อหาแนวทางป้องกันและแก้ไขปัญหาตลอดห่วงโซ่อุปทานภาคการเกษตร ทั้งสัตว์น้ำ ผลผลิตทางการเกษตร และดินที่ทำการเกษตร ลดผลกระทบต่อเกษตรกรที่ทำการเกษตรในพื้นที่ และสร้างความเชื่อมั่นแก่ประชาชนในฐานะผู้บริโภคว่าสินค้าเกษตรมีความปลอดภัย ซึ่งภายหลังการประชุมหารือแนวทางแก้ไขปัญหาเชิงรุก กระทรวงเกษตรฯ เตรียมขับเคลื่อนการดำเนินงาน ดังนี้
1) ระหว่างวันที่ 23-25 พฤศจิกายน 2569 ส่งชุดปฏิบัติการลงพื้นที่เก็บตัวอย่าง โดยมอบหมายให้กรมการข้าว กรมวิชาการเกษตร และกรมพัฒนาที่ดิน เก็บตัวอย่างดินและตัวอย่างน้ำในแปลงเกษตรกร จำนวนรวม 250 ตัวอย่าง เพื่อนำไปตรวจสอบในห้องปฏิบัติการของกรมพัฒนาที่ดิน ส่วนกรมชลประทานเก็บตัวอย่างน้ำจากแหล่งน้ำชลประทาน จำนวน 83 จุด กรมประมงเก็บตัวอย่างในพื้นที่เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ และกรมปศุสัตว์ตรวจวิเคราะห์ปริมาณโลหะหนักที่ปนเปื้อนในปศุสัตว์ที่เพาะเลี้ยงในพื้นที่เสี่ยง ทั้งนี้ จะส่งตัวอย่างทั้งหมดเข้าตรวจวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการภายในวันศุกร์ที่ 27 พฤศจิกายน 2569 คาดว่าจะทราบผลการวิเคราะห์ภายใน 1-2 สัปดาห์ ซึ่งที่ผ่านมาได้มีการตรวจสอบเป็นระยะ แต่เพื่อให้ข้อมูลตรงกับสถานการณ์ปัจจุบันมากที่สุด จึงให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องลงพื้นที่เก็บตัวอย่างพร้อมกันอีกครั้ง

2) มอบหมายกรมพัฒนาที่ดิน จัดทำคำแนะนำในการสุ่มเก็บตัวอย่างดิน เพื่อให้เป็นระบบการเก็บตัวอย่างที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน ประกอบด้วยข้อมูลพื้นฐานต่าง ๆ อาทิ วันที่เก็บตัวอย่าง พิกัดแปลง เกณฑ์อ้างอิงค่าสารปนเปื้อน และผลการประเมินความเสี่ยงของพื้นที่ ตลอดจนใช้รูปแบบรายงานและหน่วยวัดเดียวกัน สามารถเชื่อมโยงในการจัดทำแผนที่ความเสี่ยง GIS ผ่านระบบ Agri-Map เพื่อจัดทำพื้นที่เฝ้าระวังอย่างตรงจุด แบ่งพื้นที่เป็นโซนสีเขียว – สีเหลือง – สีแดง ตามระดับความรุนแรงของการปนเปื้อน ซึ่งหากพบว่าพื้นที่ใดมีความเสี่ยงสูง (สีแดง) กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จะจัดเตรียมมาตรการให้เกษตรกรปรับเปลี่ยนพืชให้เหมาะสมกับพื้นที่ต่อไป
3) ให้มีการจัดทำข้อมูลผลผลิตที่ผ่านเกณฑ์ เพื่อใช้ประกอบการรับซื้อ จำหน่าย และชี้แจงให้ประชาชนทราบ รวมถึงสร้างความมั่นใจในการบริโภค สอดคล้องกับการขับเคลื่อนตามนโยบายรัฐบาลที่ให้ความสำคัญกับความปลอดภัยด้านการเกษตรและอาหารเป็นสำคัญ

ในระยะกลาง จะจัดเตรียมแผนสำหรับการจัดหาแหล่งน้ำสำรองหากเกษตรกรได้รับผลกระทบ ซึ่งกรมพัฒนาที่ดินสามารถจัดทำบ่อจิ๋ว เพื่อใช้สนับสนุนการจัดทำพื้นที่เก็บน้ำขนาดเล็กในพื้นที่ของเกษตรกรได้ ทั้งนี้กระทรวงเกษตรฯ มีความห่วงใยเกษตรกรและประชาชนในพื้นที่ ทั้งในฐานะผู้บริโภคและเกษตรกรที่ทำการเกษตรในพื้นที่ ซึ่งมีความกังวลและได้รับผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อม
อย่างไรก็ตาม ในเบื้องต้นได้สั่งการให้เกษตรตำบลลงพื้นที่ให้ความรู้และคำแนะนำแก่เกษตรกร รวมทั้งเร่งเก็บตัวอย่างจากแปลง เพื่อวิเคราะห์ค่าดิน ค่าน้ำ และพืชผลในพื้นที่ เพื่อลดผลกระทบต่อผลผลิตทางการเกษตรตลอดห่วงโซ่อุปทาน และสร้างความมั่นใจแก่ผู้บริโภคว่าสามารถตรวจสอบความปลอดภัยของสินค้าเกษตรได้แบบรายแปลง นอกจากนี้ มาตรการในระยะต่อไป
ทั้งนี้หากเกษตรกรต้องมีการปรับเปลี่ยนการผลิตทางการเกษตรในระยะยาวกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้เตรียมแผนการปรับเปลี่ยนไปปลูกพืชเศรษฐกิจอื่น ๆ อาทิ ยางพารา ไม้ดอกไม้ประดับ หรือไม่เศรษฐกิจอื่น ๆ พร้อมทั้งให้องค์ความรู้ในการปรับสภาพและฟื้นฟูบำรุงดิน โดยมอบหมายให้กรมพัฒนาที่ดินจัดเตรียมข้อมูลเพื่อถ่ายทอดให้กับเกษตรกรต่อไป
