CRISPR และการเสริมคุณค่าทางโภชนาการของพืช : เทคโนโลยีสำคัญสู่เกษตรกรรม-อาหารแห่งอนาคต

โดย…นิพนธ์ เอี่ยมสุภาษิต

บทความนี้เขียนโดย Prodipto Bishnu Angon และคณะ ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Front. Plant Physiol. Volume 4 – 2026 โดยชี้ให้เห็นว่าโลกกำลังเผชิญความท้าทายด้านความมั่นคงทางอาหารจากการเพิ่มขึ้นของประชากร การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และปัญหาการขาดสารอาหารที่จำเป็นในประชากรจำนวนมากทั่วโลก วิธีการปรับปรุงพันธุ์พืชแบบดั้งเดิมยังคงมีความสำคัญ แต่มีข้อจำกัดด้านระยะเวลาและความแม่นยำในการพัฒนาลักษณะที่ซับซ้อนหลายประการ เทคโนโลยีการแก้ไขจีโนมด้วย CRISPR จึงได้รับความสนใจอย่างมาก เนื่องจากสามารถปรับเปลี่ยนยีนเป้าหมายได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ ช่วยเร่งการพัฒนาพันธุ์พืชให้ตอบสนองต่อความต้องการด้านการเกษตรในอนาคตได้ดียิ่งขึ้น

มีความก้าวหน้าของการใช้ CRISPR ในพืชเศรษฐกิจสำคัญหลายชนิด เช่น ข้าว ข้าวสาลี ข้าวโพด และถั่วเหลือง โดยมุ่งเพิ่มความทนทานต่อสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นความแห้งแล้ง ความเค็ม โรคพืช และแมลงศัตรูพืช นอกจากนี้ยังมีการพัฒนาเทคนิคการแก้ไขหลายยีนพร้อมกัน (multiplex genome editing) เพื่อปรับปรุงลักษณะที่ควบคุมด้วยยีนหลายตำแหน่ง ซึ่งช่วยให้สามารถสร้างพันธุ์พืชที่มีทั้งผลผลิตสูงและความทนทานต่อสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงได้ในเวลาเดียวกัน

อีกประเด็นสำคัญ คือ การเสริมคุณค่าทางโภชนาการของพืช (biofortification) เพื่อแก้ปัญหาภาวะขาดสารอาหารแฝง โดยนักวิจัยได้ใช้ทั้งเทคโนโลยีพันธุวิศวกรรมและการแก้ไขจีโนมในการเพิ่มปริมาณธาตุเหล็ก สังกะสี วิตามินเอ กรดโฟลิก และกรดอะมิโนจำเป็นในพืชอาหารหลัก ตัวอย่างที่เป็นที่รู้จัก ได้แก่ ข้าวสีทอง (Golden Rice) ที่มีเบต้าแคโรทีนสูง รวมถึงการพัฒนาพืชที่มีปริมาณธาตุเหล็กและสังกะสีเพิ่มขึ้นหลายเท่าจากเดิม ซึ่งมีศักยภาพในการช่วยลดภาวะทุพโภชนาการในประชากรกลุ่มเสี่ยงได้อย่างยั่งยืน

โดยสรุป บทความนี้เสนอว่าเทคโนโลยี CRISPR และการเสริมคุณค่าทางโภชนาการของพืชเป็นเครื่องมือสำคัญสำหรับการเกษตรแห่งอนาคต เนื่องจากสามารถพัฒนาพืชที่ทั้งทนต่อสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงและมีคุณค่าทางอาหารสูงขึ้นได้พร้อมกัน อย่างไรก็ตาม การนำเทคโนโลยีดังกล่าวไปใช้ในวงกว้างยังต้องอาศัยการพัฒนาด้านกฎระเบียบ การยอมรับของสังคม และการเข้าถึงเทคโนโลยีอย่างเป็นธรรม เพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อเกษตรกรและผู้บริโภคทั่วโลกอย่างแท้จริง

อ่านเพิ่มเติมได้ที่ https://doi.org/10.3389/fphgy.2026.1900397