กล้วยไม้ นุชนิยม

บริษัท ซินเจนทา ครอป โปรเทคชั่น จำกัด ร่วมกับ องค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของเยอรมัน (GIZ) ประจำประเทศไทย เดินหน้าโครงการ “เพาะดี กินดี – ข้าว” ส่งเสริมการผลิตข้าวอย่างยั่งยืนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มุ่งพัฒนาศักยภาพชาวนามากกว่า 150 คน ใน สามจังหวัด “ร้อยเอ็ด-อุบลราชธานี-สุรินทร์” ผ่านการเรียนรู้จากแปลงสาธิต 6 แปลง แปลงละ 8 กรรมวิธีทดลอง ภายใต้แนวคิด “ปลูกข้าวเท่าทันภูมิอากาศ” ด้วยการถ่ายทอดองค์ความรู้และแนวทางการจัดการนาข้าวอย่างมีประสิทธิภาพ ครอบคลุมตั้งแต่การจัดการธาตุอาหารตามผลวิเคราะห์ดิน การใช้สารกระตุ้นชีวภาพ ไปจนถึงการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบประสิทธิภาพของแนวทางการจัดการที่แตกต่างกัน ทั้งด้านการเจริญเติบโต ผลผลิต และการใช้ปัจจัยการผลิตอย่างเหมาะสม ตลอดจนส่งเสริมให้เกษตรกรสามารถปรับตัวต่อความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศ และลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในระยะยาว

ปัจจุบันเกษตรกรผู้ปลูกข้าวในภาคตะวันออกเฉียงเหนือกำลังเผชิญความท้าทายหลายด้าน ทั้งความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศ แรงกดดันด้านผลผลิต ข้อจำกัดในการเข้าถึงเทคโนโลยีและนวัตกรรมทางการเกษตร ตลอดจนความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติ นอกจากนี้ สภาพดิน ภูมิประเทศ และระบบการเพาะปลูกที่แตกต่างจากภาคกลาง ยังทำให้การจัดการแปลงนาจำเป็นต้องอาศัยองค์ความรู้และแนวทางที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่

ทั้งนี้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตจึงไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเลือกใช้เทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องคำนึงถึงการจัดการแปลงนาอย่างเหมาะสม และการพัฒนาทักษะให้เกษตรกรสามารถวิเคราะห์และตัดสินใจบนพื้นฐานของข้อมูล ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและสร้างความมั่นคงในการประกอบอาชีพ

โครงการ “เพาะดี กินดี – ข้าว” เป็นการต่อยอดประสบการณ์และแนวทางการทำงานด้านการพัฒนาศักยภาพเกษตรกรและการส่งเสริมเกษตรกรรมอย่างยั่งยืนของซินเจนทา จากโครงการ “Grow Well, Eat Well” หรือ “เพาะดี กินดี” ในภาคเหนือ สู่การส่งเสริมการผลิตข้าวในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ผ่านความร่วมมือกับ GIZ เพื่อให้เกษตรกรสามารถเข้าถึงองค์ความรู้และแนวปฏิบัติทางการเกษตรที่เหมาะสม และนำไปปรับใช้ได้จริงในแปลงนาของตนเอง

หนึ่งในกิจกรรมสำคัญของโครงการคือการจัดทำแปลงสาธิต เพื่อเปิดโอกาสให้เกษตรกรได้เรียนรู้ ทดลอง และเปรียบเทียบแนวทางการจัดการนาข้าวที่แตกต่างกัน โดยในกิจกรรมเยี่ยมชมแปลงสาธิตวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 ณ ตำบลทุ่งหลวง อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด มีการนำเสนอแนวทางการจัดการแปลงนา 8 กรรมวิธี (Treatments) ตั้งแต่วิธีปฏิบัติเดิมของเกษตรกร ไปจนถึงการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีและแนวทางการจัดการแบบผสมผสาน (IPM) เพื่อเปรียบเทียบให้เห็นความแตกต่างของแต่ละกรรมวิธี รวมถึงปัจจัยที่ส่งผลต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของข้าว

นอกจากการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต โครงการยังมุ่งส่งเสริมแนวทางการปลูกข้าวที่เท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ (Climate-Smart Rice Farming) เน้นให้เกษตรกรได้เรียนรู้และเปรียบเทียบผลจากวิธีการจัดการที่หลากหลาย โดยเฉพาะการจัดการธาตุอาหารตามผลวิเคราะห์ดิน เพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของข้าวและระดับธาตุอาหารในดิน การใช้สารกระตุ้นทางชีวภาพ (Bio stimulant) เพื่อเสริมสร้างความแข็งแรง กระตุ้นการทำงานของระบบต่าง ๆ ของพืช และสนับสนุนให้พืชสามารถใช้ประโยชน์จากธาตุอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้ต้นข้าวเจริญเติบโตได้อย่างสมบูรณ์ แข็งแรง และแสดงศักยภาพทางพันธุกรรมของสายพันธุ์ข้าวได้อย่างเต็มที่ ตลอดจนการจัดการแปลงนาอย่างเป็นระบบให้เหมาะกับสภาพพื้นที่ เพื่อรับมือกับความเสี่ยงจากสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง

อีกหนึ่งองค์ประกอบสำคัญของโครงการคือการส่งเสริมการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน (Integrated Pest Management: IPM) เพื่อพัฒนาทักษะให้เกษตรกรสามารถติดตามสถานการณ์ศัตรูพืชในแปลงนา ประเมินความเสี่ยง และเลือกใช้วิธีการจัดการที่เหมาะสม เช่น การใช้วิธีเขตกรรม วิธีทางชีวภาพ และการใช้ผลิตภัณฑ์สารอารักขาพืชอย่างถูกต้องและรับผิดชอบ เพื่อลดความเสี่ยงจากการใช้สารเคมีเกินความจำเป็น ตลอดจนรักษาสมดุลของระบบนิเวศในแปลงนา ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการลดผลกระทบต่อเกษตรกร ผู้บริโภค และสิ่งแวดล้อม

ขณะเดียวกัน โครงการยังส่งเสริมการจัดการธาตุอาหารตามผลวิเคราะห์ดิน เพื่อให้เกษตรกรสามารถกำหนดชนิดและปริมาณปุ๋ยได้สอดคลองกับความต้องการของข้าวและปริมาณธาตุอาหารในดิน ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ย ลดการใช้ปุ๋ยเกินความจำเป็น และมีส่วนช่วยลดความเสี่ยงต่อการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการใช้ปุ๋ยไนโตรเจนอย่างไม่เหมาะสม นอกจากนี้ การวางแผนการดูแลแปลงนาและลดจำนวนครั้งในการฉีดพ่นที่ไม่จำเป็น ยังช่วยลดการใช้เชื้อเพลิงและการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อมจากกิจกรรมการเพาะปลูกได้อีกด้วย

                                                          ดร.อรรถวิชช์ วัชรงพงศ์ชัย

ดร. อรรถวิชช์ วัชรงพงศ์ชัย หัวหน้าศูนย์นวัตกรรมเพื่อการฟื้นฟูเกษตรกรรม ฝ่ายบริการระหว่างประเทศ ประจำภูมิภาค (เอเชีย 7) กล่าวว่า “การเปลี่ยนผ่านสู่ระบบเกษตรกรรมที่ยั่งยืนจำเป็นต้องเริ่มจากการเสริมสร้างความรู้และศักยภาพให้เกษตรกรสามารถนำแนวทางต่าง ๆ ไปปรับใช้ได้จริง ความร่วมมือกับซินเจนทาในครั้งนี้จึงให้ความสำคัญกับการเรียนรู้จากพื้นที่จริงผ่านแปลงสาธิต การทดลองเปรียบเทียบ และการแลกเปลี่ยนประสบการณ์

โดย GIZ ได้นำองค์ความรู้และเทคโนโลยี 10 รายการมาประยุกต์ใช้ เช่น การหว่านหรือหยอดข้าวแห้ง การจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน และการใส่ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน เพื่อให้เกษตรกรเข้าใจถึงทางเลือกในการจัดการแปลงนาและสามารถตัดสินใจได้อย่างเหมาะสมกับบริบทของตนเอง เราเชื่อว่าการสร้างความรู้และความมั่นใจให้กับเกษตรกร จะเป็นกุญแจสำคัญที่จะนำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการเพาะปลูก และช่วยสนับสนุนการผลิตข้าวที่สามารถรับมือกับความท้าทายด้านสภาพภูมิอากาศ สร้างความยั่งยืนให้กับภาคเกษตรในระยะยาวได้ในระยะยาว

ด้านนางสาวกล้วยไม้ นุชนิยม กรรมการผู้จัดการ บริษัท ซินเจนทา ครอป โปรเทคชั่น ประเทศไทย กล่าวว่า ซินเจนทาเชื่อว่าการสร้างความเปลี่ยนแปลงในภาคเกษตรกรรมต้องเริ่มจากการทำงานร่วมกับเกษตรกร เราจึงมุ่งมั่นที่จะเป็นส่วนหนี่งในการถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์ที่เกษตรกรกรสามารถนำไปปรับใช้ได้จริง โดยต่อยอดจากประสบการณ์การทำงานร่วมกับเกษตรกรผู้ปลูกผักในภาคเหนือผ่านโครงการเพาะดีกินดี สู่การทำงานร่วมกับเกษตรกรผู้ปลูกข้าวในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งมีความท้าทายทั้งด้านผลผลิตและสิ่งแวดล้อม

“เราต้องการให้เกษตรกรได้เรียนรู้และลงมือปฏิบัติจริงผ่านแปลงสาธิต ตั้งแต่การจัดการดินและธาตุอาหารอย่างเหมาะสม ไปจนถึงการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน (IPM) ควบคู่ไปกับการใช้สารกระตุ้นชีวภาพเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ช่วยให้พืชเติบโตได้เต็มศักยภาพ ให้ได้ผลผลิตที่สูงขึ้นควบคู่ไปกับการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม (Higher Yields, Lower Impact) เราเชื่อว่าการมีความรู้และทักษะที่เหมาะสมจะช่วยให้เกษตรกรพัฒนาการจัดการแปลงนาได้ด้วยตนเอง มีความเป็นมืออาชีพ และสร้างความมั่นคงในอาชีพได้ในระยะยาว ที่สำคัญ เรายังมุ่งหวังที่จะร่วมยกระดับคุณภาพและศักยภาพการผลิตข้าวไทย ให้เกษตรกรไทยสามารถแข่งขันและเข้าถึงตลาดโลกได้มากขึ้น พร้อมเป็นส่วนหนึ่งในการผลักดันให้ประเทศไทยกลับมาเป็นผู้นำด้านการส่งออกข้าวของโลกอีกครั้ง” นางสาวกล้วยไม้ กล่าว

                                                                 สายหยาด จันทร์คูเมือง 

ขณะที่นางสายหยาด จันทร์คูเมือง เกษตรกรผู้ปลูกข้าว ต.ทุ่งหลวง อ.สุวรรณภูมิ จ.ร้อยเอ็ด กล่าวว่า ก่อนเข้าร่วมโครงการ เราส่วนใหญ่ทำเกษตรตามประสบการณ์และวิธีการที่เคยทำมา แต่เมื่อได้เข้าร่วมอบรมและเรียนรู้จากแปลงสาธิต ทำให้เข้าใจมากขึ้นว่าการจัดการดิน การใส่ปุ๋ย และการดูแลศัตรูพืชมีความสำคัญต่อผลผลิตอย่างไร โดยเฉพาะการได้เห็นความแตกต่างของแต่ละวิธีในแปลงจริง ทำให้เรามีความรู้และมีทางเลือกมากขึ้น สามารถนำสิ่งที่เรียนรู้ไปปรับใช้กับนาของตัวเองได้อย่างเหมาะสม ไม่จำเป็นต้องทำตามทุกอย่างเหมือนกัน แต่เลือกวิธีที่เหมาะกับพื้นที่ของเรา อยากให้เกษตรกรคนอื่น ๆ ได้มีโอกาสเรียนรู้และนำความรู้เหล่านี้ไปพัฒนาการทำนาของตัวเองเช่นกัน”

โครงการเพาะดี กินดี – ข้าว ดำเนินงานระหว่างเดือนเมษายน 2569 ถึงเมษายน 2570 ครอบคลุมเกษตรกรมากกว่า 150 คนในจังหวัดร้อยเอ็ด อุบลราชธานี และสุรินทร์ ผ่านแปลงสาธิต 6 แปลง โดยมุ่งพัฒนาความรู้และทักษะของเกษตรกรในการตัดสินใจด้านการผลิต ส่งเสริมการนำแนวทาง IPM และการใช้ผลิตภัณฑ์อารักขาพืชอย่างรับผิดชอบไปปรับใช้ ตลอดจนเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรและสนับสนุนการอนุรักษ์คุณภาพดินและความหลากหลายทางชีวภาพ

ซินเจนทา ประเทศไทย และ GIZ มุ่งมั่นที่จะร่วมสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชนชาวนาไทย ผ่านการพัฒนาองค์ความรู้ การสร้างความร่วมมือกับเกษตรกร และการส่งเสริมแนวปฏิบัติทางการเกษตรที่ยั่งยืน โดยให้ความสำคัญกับการปรับเปลี่ยนแนวทางการเพาะปลูกที่เกิดจากความเข้าใจและความสมัครใจของเกษตรกร เพื่อให้สามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ได้อย่างต่อเนื่อง พร้อมรับมือกับความท้าทายด้านการผลิตและสภาพภูมิอากาศ ยกระดับคุณภาพชีวิต และร่วมขับเคลื่อนระบบการผลิตข้าวของไทยให้มีประสิทธิภาพ ยืดหยุ่น และเติบโตไปพร้อมกับการดูแลสิ่งแวดล้อมในระยะยาว