“ทุกวันนี้ ชาวบ้านนำปลาหมอคางดำขนาดใหญ่มาทำอาหารได้หลายเมนู เช่น น้ำยาขนมจีน ปลาราดพริก และที่สร้างรายได้ดี คือ ปลาเค็มแดดเดียว ขายได้กิโลกรัมละประมาณ 100 บาท ช่วยลดค่าใช้จ่ายและเพิ่มรายได้ให้ครัวเรือน”
อำเภอพระสมุทรเจดีย์ จังหวัดสมุทรปราการ เป็นอีกหนึ่งพื้นที่ที่ประสบกับวิกฤตการแพร่กระจายของปลาหมฮคางดำ แต่วันนี้ทางอำเภอพระสมุทรเจดีย์ กำลังเดินหน้าต่อยอดการบริหารจัดการปลาต่างถิ่น ผ่านการ “ใช้ประโยชน์ควบคู่การควบคุม” ช่วยลดต้นทุนเลี้ยงปลากะพง นำมาแปรรูปสร้างรายได้ ทำเป็นปลาหมอแดดเดียวขาย กก.ละ 100 บาท พร้อมฟื้นสมดุลระบบนิเวศแหล่งน้ำอย่างต่อเนื่องด้วย
“มาเรียมน้อย สุคนธทรัพย์” ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน หมู่ที่ 1 ตำบลบ้านคลองสวน บอกว่า เกษตรกรในพื้นที่ได้รับการสนับสนุนลูกพันธุ์ปลากะพงมาเลี้ยงจากประมงจังหวัดเพื่อส่งเสริมการเลี้ยงปลาเศรษฐกิจในระบบกึ่งธรรมชาติ โดยใช้ปลาหมอคางดำเป็นปลาเหยื่อสำหรับเลี้ยงสัตว์น้ำ ปลากะพงขาวถือเป็น “ปลาผู้ล่า” ที่ช่วยควบคุมลูกปลาต่างถิ่นในบ่อเลี้ยง ขณะเดียวกันยังเป็นปลาเศรษฐกิจที่มีการเติบโตเร็ว เนื้อแน่น และสามารถปรับตัวได้ทั้งน้ำจืดและน้ำกร่อย ที่สำคัญปลากะพงยังจำหน่ายได้ในราคาที่ดี
ปัจจุบัน ปลาหมอคางดำเป็น “โอกาสของชุมชน” ที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย โดยเฉพาะช่วยเกษตรกรลดต้นทุนด้านอาหารสัตว์น้ำ ขณะเดียวกัน คนชุมชนยังนำปลาหมอคางดำมาใช้บริโภคในครัวเรือนและแปรรูปสร้างรายได้ด้วย
“ทุกวันนี้ ชาวบ้านนำปลาหมอคางดำขนาดใหญ่มาทำอาหารได้หลายเมนู เช่น น้ำยาขนมจีน ปลาราดพริก และที่สร้างรายได้ดี คือ ปลาเค็มแดดเดียว ขายได้กิโลกรัมละประมาณ 100 บาท ช่วยลดค่าใช้จ่ายและเพิ่มรายได้ให้ครัวเรือน” มาเรียมน้อย กล่าว
จากความต้องการใช้ปลาหมอคางดำ ช่วยกระตุ้นให้เกิดการจับปลามาจำหน่ายแก่เกษตรกร และชุมชนที่แปรรูป โดยปลาขนาดใหญ่จำหน่ายได้กิโลกรัมละประมาณ 20 บาท และปลาขนาดเล็กสำหรับเป็นเหยื่ออยู่ที่ประมาณ 5 บาทต่อกิโลกรัม ส่งผลให้เกิดการหมุนเวียนรายได้ภายในชุมชน
ด้าน สมพร เกื้อสกุล ประมงจังหวัดสมุทรปราการ กล่าวว่า แนวทางการส่งเสริมเกษตรกรเลี้ยงปลากะพงเป็นการบูรณาการช่วยเหลือเกษตรกรและจัดการทรัพยากรไปพร้อมกัน โดยที่ผ่านมาได้ดำเนินการสนับสนุนลูกพันธุ์ปลากะพงให้เกษตรกรแล้ว 3 รุ่น และอยู่ระหว่างการขยายผลเพื่อสนับสนุนพันธุ์ปลากะพงขาวและจะอยู่ระหว่างการสำรวจความต้องการของเกษตรกรเพื่อส่งเสริมการเลี้ยงปูทะเลเพิ่มเติมในอนาคต
“การสนับสนุนให้เกษตรกรเลี้ยงปลากะพง ควบคู่กับการส่งเสริมให้ชุมชนใช้ประโยชน์จากปลาต่างถิ่น เป็นแนวทางที่ช่วยบรรเทาผลกระทบและสร้างรายได้ให้เกษตรกรได้จริง” สมพร กล่าว
ขณะเดียวกัน จังหวัดสมุทรปราการยังเดินหน้าจัดกิจกรรม “ลงแขกลงคลอง” อย่างต่อเนื่อง ร่วมกับทุกภาคส่วนในพื้นที่ เพื่อจับปลาต่างถิ่นออกจากแหล่งน้ำธรรมชาติ โดยปลาที่จับได้จะนำมาผลิตน้ำหมักชีวภาพสำหรับแจกจ่ายให้เกษตรกรใช้บำรุงดินและพืช
ความร่วมมือของภาครัฐและชุมชนจัดการปลาต่างถิ่น ผ่านการ “ใช้ประโยชน์–ควบคุม–ฟื้นฟู” อย่างครบวงจร โดยมีชุมชนเป็นศูนย์กลาง สร้างโอกาสทางเศรษฐกิจให้ชุมชน พร้อมสร้างความมั่นคงทางอาหารในระดับท้องถิ่น