ผลิตไก่พื้นเมืองครบวงจร

  •  
  •  
  •  
  •  

 โดย..รศ.ดร.พีรเดช ทองอำไพ

          “ในบ้านเรามีไก่พื้นเมืองมีความหลากหลายมาก แยกได้ถึง 12-17 สายพันธุ์ ส่วนมีการเลี้ยงปล่อยแบบธรรมชาติ จึงมีการผสมปนเปกันจนกลายไปจากพันธุ์แท้ดั้งเดิม ในที่สุดจึงขาดความสม่ำเสมอไม่ว่าจะเป็นสี รูปร่างลักษณะต่าง ๆ”

          เมื่อครั้งที่ผมอยู่สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) หรือ สกว.ในปี  2545 ได้สนับสนุนให้มีการวิจัยโดยจัดตั้งเป็นชุดโครงการการพัฒนาไก่พื้นเมืองขึ้นมา เป้าหมายก็คือพัฒนาไก่พื้นเมืองให้มีความสม่ำเสมอ

         พูดง่าย ๆ ก็คือพยายามพัฒนาให้เข้าใกล้ความเป็นสายพันธุ์แท้ให้มากขึ้น  ไก่ที่ได้จากการคัดเลือก  จึงมีความสม่ำเสมอกันมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นสีสรร รูปลักษณ์ต่าง ๆ โดยใจช่วงแรกนี้ได้ศึกษาในไก่ 4 สายพันธุ์คือ ประดู่หางดำ เหลืองหางขาว ชี และแดง ดูจากชื่อก็คงจะพอคาดเดาสีสรรของไก่เหล่านี้ได้แล้ว

         หลังจากที่ได้ฝูงพันธุ์ที่ค่อนข้างนิ่งแล้วในช่วง 5 ปีแรก ก็ได้มีการทำงานในระยะที่สองต่อมาก็คือการสร้างเครือข่ายนักวิจัย สร้างองค์ความรู้ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง และสร้างศูนย์เครือข่ายวิจัยและพัฒนาด้านการปรับปรุงพันธุ์ไก่พื้นเมือง รวมทั้งสร้างโอกาสอาชีพให้กับเกษตรกรโดยเริ่มที่ภาคเหนือ ซึ่งมุ่งที่ไก่ประดู่หางดำ

         จนได้ได้สายพันธุ์ที่เรียกว่า “ประดู่หางดำเชียงใหม่” รวมทั้งมีการทดสอบระบบการผลิตและพัฒนาพ่อพันธุ์ไก่เหลืองโคราช จากพันธุ์ไก่เหลืองหางขาวและแม่พันธุ์ที่มีศักยภาพในการให้ผลผลิตเพื่อการค้า เริ่มตั้งแต่การสร้างพันธุ์ก่อน

ขั้นตอนก็มีอยู่หลายขั้นตอนและใช้เวลายาวนานต่อเนื่องมาพอสมควร ในที่สุดก็ได้ฝูงไก่พื้นเมืองประดูหางดำพันธุ์แท้ ที่มีการสร้างขึ้นมาโดยใช้ความรู้ทางวิชาการ มีขึ้นตอนและวิธีการเหมือนกับการคัดพันธุ์แท้ของนานาชาติ เรียกได้ว่าขั้นตอนเชื่อถือได้เพราะเป็นสากล

ฝูงไก่ที่ได้นี้ปรากฎว่ามีศักยภาพที่จะนำมาเลี้ยงในเชิงการค้าได้เมื่อเทียบกับไก่พื้นเมืองทั่วไป โดยน้ำหนักตัวเฉลี่ยสูงกว่าไก่พื้นเมืองทั่วไป 30% และไข่ดกกว่าถึง 40% ซึ่งไก่เหล่านี้ก็มีความทนทานและสามารถเลี้ยงได้ในสภาพชนบทเหมือนกับไก่พื้นเมืองทั่วไป และสามารถฟักไข่และเลี้ยงลูกได้ตามธรรมชาติ แต่ข้อดีคือให้ลูกมากกว่าไก่พื้นเมืองทั่วไป 32%

สำหรับเรื่องระบบการผลิต ก็ได้มีการทดสอบกับไก่ประดู่หางดำที่เชียงใหม่ โดยเน้นที่การสร้างโอกาสอาชีพให้เกษตรกรภาคเหนือ ตอนแรกที่เริ่มโครงการ มีฟาร์มที่สนใจเข้ามาร่วมเพียงแค่ 2 ราย มีแม่พันธุ์แท้อยู่ 600 ตัว สามารถผลิตลูกไก่ได้ประมาณ 54,000 ตัวต่อปี

หลายคนเห็นศักยภาพแล้ว ก็ได้มีฟาร์มเครือข่ายเพิ่มขึ้น  มีแม่พันธุ์แท้อยู่แรกๆ 2,000 ตัว และสามารถผลิตลูกไก่ได้ 180,000 ตัวต่อปี จากฟาร์มพันธุ์แท้นี้ ก็นำไปสู่การสร้างพันธุ์ลูกผสม ซึ่งมีอีก 6 ฟาร์มทำหน้าที่นี้ในช่วงนั้น  และสามารถผลิตลูกไก่ได้ถึง 6 แสนตัวต่อปี มีเกษตรกรที่เข้าร่วมเครือข่ายมากกว่า 100 รายต่อปี จากเดิมที่ตอนเริ่มต้นโครงการซึ่งมีเพียง 30 รายเท่านั้น

เป็นครั้งแรกของประเทศไทยที่มีการผลิตไก่พื้นเมืองพันธุ์แท้แบบอุตสาหกรรมและส่งตลาดได้ต่อเนื่อง ทำให้เกิดอาชีพต่อเนื่องไปอีกหลายขั้นตอน ไม่ว่าจะเป็นผู้เลี้ยงไก่พันธุ์ ไก่ขุน ผู้ชำแหละไก่ ผู้จำหน่ายไก่สด ไปจนถึงร้านอาหาร เรียกได้ว่าเกิดอาชีพที่ครบวงจรตามเส้นทางที่เกี่ยวข้อง เกษตรกรเครือข่ายสามารถทำรายได้คือแม่ไก่ 1 ตัว ได้ประมาณ 1,300-1,500 บาทต่อปี ถือเป็นการเพิ่มมูลค่าอย่างหนึ่ง

ส่วนไก่ที่ลักษณะไม่ดีก็ยังขายให้พ่อค้าเพื่อเข้าสู่ตลาดได้เช่นกัน ครับ!