นวัตกรรมแยกเพศปลาอะโรวานา

  •  
  •  
  •  
  •  

โดย … รศ.ดร.พีรเดช ทองอำไพ

“นักนิยมเลี้ยงปลาสวยงามระดับเศรษฐี มักจะนิยมเลี้ยงปลา”อะโรวานา” หรือที่บ้านเราเรียกว่า “ปลามังกร” มีราคาตัวละหลักหมื่นหลักแสน ทำให้นักเพาะพันธุ์ปลา จึงเพาะขยายพันทำเป็นธุรกิจหนึ่งที่น่าสนใจ”

บ้านเรามีการเพาะเลี้ยง ปลาอะโรวานาเหมือนกันแต่สีไม่สวย ที่เลี้ยงกันอยู่ในประเทศไทย ส่วนใหญ่นำเข้ามาจากต่างประเทศ บ้านเราที่เห็นอยู่คือ พวกปลาตะพัดสีเขียว ตะพัดสีเงิน เป็นต้น แต่ที่นิยมเลี้ยงจะเป็นพวกสีทอง

เท่าที่ได้ข้อมูล ส่วนใหญ่นำเข้ามาจากมาเลเซีย และอินโดนีเซีย ที่มาจากมาเซีย เรียกว่าทองมาเลเซีย มีราคาแพงมากเรียกว่า”ทองมาเลเซีย” แต่ถ้าเป็นปลาที่นำเข้ามาจากอินโดนีเซียก็จะราคาต่ำกว่า  เรียกว่า”ทองอินโดนีเซีย” อีกชนิดหนึ่งของอินโดนีเซีย ราคาสูงพอสมควรคือ”แดงอินโดนีเซีย” สรุปแล้วอินโดนีเซียมีการเพาะเลี้ยงและส่งออกมากที่สุดในโลก

ที่ผ่านมาการเพาะพันธุ์ปลาอะโรวานาทำโดยการเพาะเลี้ยงตามธรรมชาติเท่านั้น โดยการปล่อยให้อยู่รวมกันหลายตัวเป็นฝูงในบ่อขนาดใหญ่ แล้วให้จับคู่ผสมพันธุ์กันเอง ที่ต้องทำอย่างนี้ก็เพราะว่ายังไม่มีวิธีแยกเพศปลาที่ชัดเจนได้ จึงต้องปล่อยให้อยู่รวมกันหลายตัวเพื่อสร้างโอกาสให้ผสมพันธุ์กัน

ปัญหาที่ตามมาก็คือ บางครั้งปลาเหล่านี้จะมีนิสัยก้าวร้าว และสร้างอาณาเขตของตนเอง และอีกอย่างหนึ่งคือ ไม่สามารถกำหนดสัดส่วนที่เหมาะสมระหว่างตัวผู้และตัวเมียได้ ในเมืองไทยก็มีความพยายามที่จะเพาะเลี้ยงเช่นกัน แต่ก็ยังไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร เพราะปัญหาเรื่องการแยกเพศไม่ออกนั่นเอง ทำให้การกำหนดสัดส่วนปลาที่จะปล่อยแล้วคุ้มทุนที่สุด ไม่สามารถทำได้

ล่าสุดปัญหาหมดไปแล้วครับ มีทีมนักวิจัยจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นำโดย ดร.นันทริกา ชันซื่อ ใช้วิธีการตรวจสอบทางดีเอ็นเอ เพื่อใช้แยกเพศปลาให้ได้แม่นยำ เพื่อการจัดสัดส่วนปลาที่จะปล่อยลงในบ่อได้เหมาะสมและประหยัดหรือคุ้มทุนที่สุด วิธีใช้ก็ง่ายโดยไม่ทำให้ปลาช้ำหรือบาดเจ็บ เพราะว่านักวิจัยใช้วิธีการเก็บตัวอย่างจากเมือกปลา หรือสิ่งขับถ่ายต่างๆ ของปลา โดยเก็บจากระบบกรองน้ำหรือจากเมือกปลาโดยตรง

ที่สำคัญคือ ไม่ต้องรอให้ปลาโตเต็มที่ก่อน เพราะว่าชุดตรวจสอบดังกล่าวสามารถตรวจวัดได้แม้กระทั่งปลายังไม่โตเต็มที่ถึงวัยเจริญพันธุ์ ตอนนี้ชุดตรวจสอบเพศปลาอะโรวานาดังกล่าวสามารถแยกเพศปลาทองมาเลเซียและแดงอินโดนีเซียได้ 100%

นักวิจัยชุดนี้ได้ออกแบบ  อุปกรณ์เก็บตัวอย่างที่สามารถติดตั้งไว้ในระบบกรองของตู้ปลา ซึ่งจะสามารถกรองน้ำที่มีเมือกและสิ่งขับถ่ายของปลาที่ถูกดูดเข้ามาผ่านช่องกรอง ทำให้เมือกและสิ่งขับถ่ายติดอยู่กับแผ่นใยแก้วภายในกล่อง แล้วก็นำแผ่นใยแก้วนี้มาวิเคราะห์ต่อไปว่าเป็นปลาเพศผู้หรือเพศเมีย

วิธีนี้เองครับ  ปลาจึงไม่เครียดและไม่ต้องสัมผัสตัวปลาเลยแม้แต่น้อย เมื่อทราบเพศของปลาแล้ว ก็สามารถบริหารจัดการได้ง่ายขึ้น โดยการนำปลาเพศผู้กับเพศเมียมาใส่ในบ่อขนาดเล็กตามจำนวนหรือสัดส่วนที่ต้องการ โดยไม่จำเป็นต้องปล่อยเลี้ยงในบ่อใหญ่ครั้งละมากๆ เหมือนแต่ก่อน

ชุดตรวจสอบเพศปลาอันนี้แหละครับ จะสามารถลดต้นทุนการผลิต และสร้างรายได้ให้แก่ผู้ประกอบการเพาะเลี้ยงปลาอะโรวานาได้ดีกว่าเก่า และชุดตรวจสอบนี้ก็จัดได้ว่าเป็นชุดแรกของโลกที่ทำขึ้นด้วยฝีมือของคนไทย ซึ่งมีโอกาสผลิตและนำไปขายยังต่างประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเทศที่มีการเพาะเลี้ยงปลาอะโรวานามากๆ อย่างเช่น อินโดนีเซีย เป็นต้น

       ผลิตภัณฑ์ชุดตรวจสอบนี้จะสร้างความสะดวกให้กัลผู้เพาะปลาอะโรวานาได้ครับ

 

หมายเหตุ – ภาพจาก สวก.

เรื่องอื่นๆ ที่น่าสนใจ