สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์

  •  
  •  
  •  
  •  

 


ที่จริง ผมเคยเขียนถึง”สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์” มาแล้วครั้งหนึ่งใน”คมชัดลึก”เพราว่าเรื่องกลับมาได้รับความสนใจอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งเมื่อไม่นานมานี้ สินค้าเกษตรชนิดหนึ่งของไทยเราได้รับการยอมรับขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ของสหภาพยุโรป นั่นก็คือ ข้าวสังข์หยดเมืองพัทลุง วันนี้จึงนำเรื่องราวความสำคัญของสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์กลับมาเล่าให้ฟังอีกครั้งหนึ่ง
สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์เป็นชื่อเรียกของทรัพย์สินทางปัญญาชนิดหนึ่ง แต่มีความแตกต่างจากสิ่งอื่นตรงที่สินค้าที่จะขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ได้นั้น ต้องเป็นสินค้าที่ผลิตมาจากที่เฉพาะซึ่งคุณภาพของสินค้าดังกล่าวจะผูกโยงกับแหล่งผลิตทางภูมิศาสตร์ เพราะว่าความแตกต่างของสภาพภูมิอากาศและสภาพแวดล้อม ดังนั้นสินค้าที่ได้รับการยอมรับหรือมีชื่อเสียง มีคุณภาพสูงหรือมีความโดดเด่นจากแหล่งผลิตอื่น หรือเป็นที่รู้จักกันดีอยู่แล้วว่าพื้นที่ดังกล่าวสามารถผลิตสินค้าคุณภาพสูงได้และแตกต่างจากที่อื่น ก็สามารถดำเนินการขอการรับรองการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์
ยกตัวอย่าง เช่น ข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้ ก็เป็นหนึ่งในตัวอย่างของสินค้าที่ว่านี้ เพราะว่าข้าวหอมมะลิที่ผลิตจากแหล่งอื่น ก็ไม่อร่อยเท่าหรือมีคุณภาพเทียบเท่าจากแหล่งผลิตนี้ สินค้าที่ขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ส่วนใหญ่เป็นอาหาร ถ้าเป็นสินค้าจากต่างประเทศที่มีชื่อเสียงก็อย่างเช่น หมูแฮมจากเมืองปาร์มา ของอิตาลี แชมเปญของฝรั่งเศส เป็นต้น
สินค้าที่ได้รับการขึ้นทะเบียนแล้วมีสิทธิ์ใช้เครื่องหมายรับประกันว่าผลิตภัณฑ์ดังกล่าวเป็นของแท้ที่มีชื่อและผลิตมาจากแหล่งผลิตที่ระบุไว้อย่างแท้จริง เมื่อปี 2558 สินค้าเกษตรของไทย 2 ชนิดก็ได้รับการขึ้นทะเบียนรับรองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ควบคู่กับการรับรองการตั้งชื่อจากแหล่งกำเนิด นั่นคือ กาแฟดอยช้าง และกาแฟดอยตุง ก่อนหน้านี้ก็เป็นข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้
ล่าสุดคือ ข้าวสังข์หยดเมืองพัทลุง ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ของสหภาพยุโรป ซึ่งถือได้ว่าเป็นก้าวสำคัญของสินค้าเกษตรไทยอีกก้าวหนึ่งที่สามารถไปยืนในเวทีระดับโลกได้
ประโยชน์ของการได้รับการรับรองหรือขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ก็คือ ทำให้ได้สิทธิ์ในการใช้เครื่องหมายรับรอง และหากคนอื่นเลียนแบบหรือละเมิดเราสามารถดำเนินการทางกฎหมายได้ ที่สำคัญคือสินค้าที่ได้รับการรับรองแบบนี้จัดว่าเป็นสินค้าพรีเมียม หมายความว่าราคาย่อมสูงกว่าผลิตภัณฑ์แบบเดียวกันหรือใกล้เคียงกันที่ขายอยู่ทั่วไป โดยส่วนใหญ่แล้วสินค้าที่ได้รับการขึ้นทะเบียนนี้จะสามารถขายได้ในราคาสูงกว่าปกติมากกว่าสองเท่าตัว
นั่นก็คือหลายประเทศพยายามที่จะผลักดันสินค้าของตนเองให้ได้รับการขึ้นทะเบียนเพื่อที่ว่าจะได้เป็นที่รู้จักไปทั่วโลกและสามารถขายได้ในตลาดเฉพาะในราคาที่สูงขึ้นกว่าสินค้าทั่วไป รวมทั้งได้รับการคุ้มครองทางกฎหมายอีกด้วย
ประเทศไทยเองก็พยายามขึ้นทะเบียนสินค้าหลายชนิดของเรา ซึ่งขณะนี้ประสบความสำเร็จแล้วหลายชนิดดังที่ได้เล่ามา แต่ยังมีสินค้าอีกมากที่มีเอกลักษณ์และมีความจำเพาะต่อพื้นที่ผลิต หากสามารถดำเนินการได้เช่นนี้ก็จะช่วยยกระดับสินค้าของเราก้าวเข้าสู่สากล และสามารถขายได้ในราคาที่สูงขึ้นโดยมีคู่แข่งน้อยลงครับ