วันข้าวและชาวนาแห่งชาติ

  •  
  •  
  •  
  •  

ประเทศไทย มีภูมิปัญญาอันเนื่องมาจากการปลูกข้าวและมีข้าวเป็นอาหารหลัก    สืบมาเป็นเวลายาวนานแล้ว และยังนับเป็นความโชคดีของคนไทยอย่างยิ่งที่มีพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์              ที่ทรงสนพระราชหฤทัยในการพัฒนาปรับปรุงระบบเกษตรกรรมและพืชพรรณทางการเกษตรมาทุกรัชสมัย

วันที่ 5 มิถุนายน ของทุกปี คือ วันข้าวและชาวนาแห่งชาติ  ตามมติคณะรัฐมนตรี วันที่ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2552   เนื่องจากวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2489 พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร รัชกาลที่ 8      เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วย สมเด็จพระอนุชา ทอดพระเนตรการทำนาและกิจการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ทั้งได้ทรงหว่านข้าวด้วยพระองค์เองในแปลงนาหลังตึกขาว(ปัจจุบันคือตึกพืชพรรณของกรมวิชาการเกษตร) ณ เกษตรกลางบางเขน     นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณที่ได้พระราชทานต่อพสกนิกรชาวไทยและข้าวไทย วันที่ 5 มิถุนายน ของทุกปี จึงเป็นวาระสำคัญแห่งประวัติศาสตร์ของกิจกรรมข้าวไทย ซึ่งปวงชนชาวไทยขอน้อมเกล้าฯรำลึกถึง อีกทั้งยังเป็นพระราชกรณียกิจสุดท้ายในแผ่นดินของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร รัชกาลที่ 8

            ต่อมา เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2558 คณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบให้วันที่ 9 มิถุนายนของทุกปี ซึ่งเป็นวันคล้ายวันสวรรคตของรัชกาลที่ 8 เป็นวันรัฐพิธี โดยไม่ถือเป็นวันหยุดราชการ    ทั้งนี้ เพื่อเป็นการรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณและเทิดพระเกียรติ โดยจะมีพิธีถวายราชสักการะพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร บริเวณพระบรมราชานุสาวรีย์ รัชกาลที่ 8

อนึ่ง เมื่อวันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2559  คณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบให้เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เป็น “พระบิดาแห่งการปฏิรูปข้าวไทย” และเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 เป็น   “พระบิดาแห่งการวิจัยและพัฒนาข้าวไทย”ด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณและน้อมเกล้าฯรำลึกในพระปรีชาสามารถและพระอัจฉริยภาพ    รวมทั้งเพื่อเป็น การเฉลิมพระเกียรติทั้ง 2 พระองค์ ในโอกาสครบรอบ 100 ปี งานวิจัยข้าวไทย ในปี 2559

พระราชประวัติและพระราชกรณียกิจ

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล  พระอัฐมรามาธิบดินทร

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล    พระอัฐมรามาธิบดินทร  รัชกาลที่ 8 แห่งราชวงศ์จักรี      เสด็จพระราชสมภพเมื่อวันอาทิตย์ ขึ้น 3 ค่ำ เดือน 11 ปีฉลู ตรงกับวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2468 ณ เมืองไฮเดลเบอร์ก ประเทศเยอรมนี     เป็นพระราชโอรสพระองค์แรก ในสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก และสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี  ทรงมีสมเด็จพระเชษฐภคินี 1 พระองค์

และสมเด็จพระอนุชา 1 พระองค์  คือ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์  และ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล   พระอัฐมรามาธิบดินทร ได้ทรงประกอบพระราชกรณียกิจนานัปการ   ทั้งงานพระราชพิธี  งานรัฐพิธี  งานด้านการศาสนาและการศึกษา  เสด็จพระราชทาน

ปริญญาบัตรที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  เสด็จเยี่ยมโรงพยาบาล หน่วยทหาร  สถานที่สำคัญต่างๆ   และทรงริเริ่มประเพณีการเสด็จพระราชดำ เนินเยี่ยมราษฎรในชนบท โดยเริ่มในจังหวัดและอำเภอใกล้ๆ กรุงเทพฯ เช่น จังหวัดสมุทรปราการ  สมุทรสาคร  ปทุมธานี  นครปฐม  ปากเกร็ด

พระราชกรณียกิจที่สำคัญยิ่งและมีผลระยะยาว คือ การเสด็จเยี่ยมชาวจีนในย่านสำเพ็ง พระนคร    ซึ่งถือเป็นการเสด็จเยี่ยมราษฎรครั้งแรก โดยทรงเสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เมื่อวันที่ 3 มิถุนายน พ.ศ. 2489      การเสด็จเยี่ยมชาวจีนที่สำเพ็งครั้งนั้น นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณยิ่ง เพราะทำให้ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นระหว่างชาวจีนและชาวไทยที่มีมาก่อนหน้านั้นหายไป

พระราชกรณียกิจที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือ การเสด็จพระราชดำเนินทรงเป็นประธานในการตรวจพลสวนสนามของกองทัพสัมพันธมิตรพร้อมด้วย ลอร์ด หลุยส์ เมาน์ตแบตตัน  ณ ท้องสนามหลวงและถนนราชดำเนิน  ซึ่งเป็นการแสดงให้เห็นว่าประเทศไทย  ยังเป็นเอกราชมิได้ถูกยึดครองโดยฝ่ายสัมพันธมิตร

พระราชกรณียกิจสุดท้ายของพระองค์ที่มีความสำคัญต่อมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์คือ        การเสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมพสกนิกรที่บางเขน   และได้ทรงหว่านข้าว ณ แปลงสาธิตที่สถานีเกษตรกลางบางเขน เมื่อวันที่ 5 มิถุนายน  พ.ศ. 2489

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล  พระอัฐมรามาธิบดินทร มีกำหนดจะเสด็จกลับไปมหาวิทยาลัยโลซานน์  ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ในวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2489 เพื่อทรงทำปริญญาเอก  สาขานิติศาสตร์ที่ยังค้างอยู่ให้สำเร็จ  แต่ได้เสด็จสวรรคตเสียก่อน เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน พ.ศ. 2489

ประวัติศาสตร์บอกเล่า (Oral  History) จากการสัมภาษณ์บูรพาจารย์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ศาสตราจารย์กิตติคุณ คุณชวนชม จันทระเปารยะ อดีตหัวหน้าภาควิชาคหกรรมศาสตร์ ให้สัมภาษณ์   เมื่อวันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2540  สรุปได้ว่า พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล      เสด็จฯพร้อมด้วยสมเด็จพระอนุชาเพื่อทอดพระเนตรกิจการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2489 โดยเสด็จฯเยี่ยมตึกเคมี (ตึกสัตวบาล ปัจจุบันคือตึกหอประวัติ มก.)เพื่อพระราชทานพระบรมราชวโรกาสให้อาจารย์ ข้าราชการ และนิสิตเฝ้าฯ    และพระราชทานพระบรมราโชวาท แล้วเสด็จฯต่อไปยังสโมสรข้าราชการ จากนั้นประทับรถยนต์พระที่นั่งไปยังตึกขาว(ตึกพืชพรรณ)และเสวยพระกระยาหารที่นั่น..ต่อมาพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 8 เสด็จฯ       ลงยังชั้นล่างเพื่อทอดพระเนตรการแสดงเกี่ยวกับการเกษตร แล้วเสด็จฯไปนาทดลองซึ่งอยู่หลังตึก ทรงหว่านข้าวและพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ราษฎรทูลเกล้าฯถวายของแล้วเสด็จฯกลับ

วันที่ 5 มิถุนายน จึงเป็นวันสำคัญของชาติ และของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นสถาบันอุดมศึกษาที่มีการเรียนการสอนทางด้านการเกษตรแห่งแรกของประเทศไทย   มีภารกิจสำคัญในงานสอน งานวิจัยพัฒนาปรับปรุงพันธุ์และการเพิ่มมูลค่า          เกี่ยวกับข้าวมา โดยตลอด การจัดกิจกรรมอันเนื่องด้วยการส่งเสริมการเกษตร จึงนับเป็นสิ่งที่สอดคล้องกับความเป็นศาสตร์แห่งแผ่นดินของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เป็นอย่างยิ่ง

สำหรับในวันที่ 5 มิถุนายนของทุกปีนั้น เป็นวันสำคัญยิ่งของชาวมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ นิสิตมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในอดีตได้ถือเอาวันที่ 5 มิถุนายนของทุกปีเป็นวันต้อนรับน้องใหม่ (เริ่มปีใดไม่ปรากฏหลักฐาน) เนื่องจากเป็นวันแห่งประวัติศาสตร์ที่พระมหากษัตริย์ไทย คือ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร และสมเด็จพระอนุชา ได้เสด็จ ฯ เยี่ยมชมกิจการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นครั้งแรก จึงถือว่าวันนี้เป็นวันสิริมงคลในการจัดงานต้อนรับน้องใหม่   ไม่ว่าวันที่ 5 มิถุนายนจะตรงกับวันใดก็ตาม ถ้าตรงกับวันธรรมดามหาวิทยาลัยต้องหยุดเรียน 3 วัน คือ วันที่ 4 มิถุนายน เป็นวันเตรียมงาน  วันที่ 5 เป็นวันพิธี และวันที่ 6 เป็นวันเก็บงาน ถือเป็นประเพณีต้อนรับน้องใหม่ในยุคนั้นและได้ถือปฏิบัติกันสืบเนื่องต่อมาจนถึงปี พ.ศ. 2502 จึงได้เปลี่ยนเป็นวันใดก็ได้ที่เป็นวันเสาร์และวันอาทิตย์    เพราะเป็นการสะดวกสำหรับนิสิตที่ไม่ต้องหยุดเรียน    ซึ่งปัจจุบันวันรับน้องใหม่ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ก็ได้ปรับเปลี่ยนไปตามระบบการสอบคัดเลือกเข้ามหาวิทยาลัย และระบบเปิดปิดภาคการศึกษาใหม่ตามประชาคมอาเซียน

เหตุการณ์ประวัติศาสตร์เมื่อวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2489 ในครั้งนั้น มิได้เลือนหายไปจากความ  ทรงจำของชาวมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ แต่ยังคงฝังแน่นไว้ด้วยความจงรักภักดีและรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณที่พระมหากษัตริย์ไทยทั้ง 2 พระองค์ ได้เสด็จ ฯ         เยี่ยมชมกิจการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และ ทรงหว่านข้าว ณ เกษตรกลาง บางเขน

เพื่อเป็นการสืบทอดพระราชปณิธานของพระมหากษัตริย์ไทย ที่ทรงตระหนักถึงความสำคัญของการส่งเสริมอาชีพเกษตรกรรมซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าประเทศไทยมีภูมิปัญญา      อันเนื่องมาจากการปลูกข้าวและมีข้าวเป็นอาหารหลักสืบมาเป็นเวลาช้านานแล้ว  มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ร่วมกับ ชมรม มก.อาวุโส และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงได้ร่วมกันจัดงานทำบุญถวายเป็นพระราชกุศล ในวันที่ 5 มิถุนายน ของทุกปี โดยใช้ชื่องานว่า “งานวันรำลึกพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร ทรงหว่านข้าว ณ เกษตรกลางบางเขน เมื่อวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2489”     โดยจัดกิจกรรมงานรำลึกครั้งแรกในปีพ.ศ. 2546 และจัดเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

                 สำหรับปีพ.ศ. 2560 มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กำหนดจัด     “งานวันรำลึกพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร เสด็จพระราชดำเนินทรงหว่านข้าว ณ เกษตรกลางบางเขน เมื่อวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2489” ในวันจันทร์ที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2560 เวลา 9.00 – 10.30 น. ณ   ห้องประชุมสุธรรม อารีกุล อาคารสารนิเทศ 50 ปี     มหาวิทยาลัยเกษตร ศาสตร์ กิจกรรมประกอบด้วยพิธีทำบุญถวายพระราชกุศล พิธีกล่าวราชสุดีรำลึกพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร เสด็จพระราชดำเนินทรงหว่านข้าว ณ เกษตรกลางบางเขน   โดย ดร.จงรัก วัชรินทร์รัตน์ รักษาการแทนอธิการบดีมหาวิทยาลัยเกษตร ศาสตร์ การฉายวีดิทัศน์ 5 มิถุนารำลึก  พระอัฐมรามาธิบดินทร ทรงยาตรามาหว่านข้าว  และวีดิทัศน์ “ข้าวของพ่อ”       การแสดงของนิสิตชมรมนาฏศิลป์ การแสดงดนตรีไทย นอกจากนี้ยังมีการจัดแสดงนิทรรศการพระราชประวัติและพระราชกรณียกิจ ของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร         การเสด็จฯทอดพระเนตรกิจการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เมื่อวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2489 และเส้นทางเสด็จพระราชดำเนินทรงหว่านข้าว ณ เกษตรกลางบางเขน      รวมถึงประวัติศาสตร์บอกเล่าจากบูรพาจารย์ อาทิ ศ.กิตติคุณ คุณชวนชม จันทระเปาระยะ ศ.ดร.ประเสริฐ ณ นคร  ศ.ระพี สาคริก   และนิทรรศการห้วงเวลาประวัติ ศาสตร์ของการปฏิรูปข้าวไทย จวบจนถึงการวิจัยและพัฒนาข้าวไทยในปัจจุบัน ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5    จนถึงรัชกาลที่ 9 พร้อมกับแจกพันธุ์ข้าวพระราชทานเนื่องในงานพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม พ.ศ.2560 จากกรมการข้าว กระ ทรวงเกษตรและสหกรณ์แก่ผู้มาร่วมงานเพื่อเป็นสิริมงคลด้วย

“งานวันรำลึกพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร   เสด็จพระราชดำเนินทรงหว่านข้าว      ณ เกษตรกลางบางเขน เมื่อวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2489” มิใช่ของใครโดยเฉพาะ แต่เป็นของคนไทยทั้งชาติในฐานะข้าพระบาทของแผ่นดิน

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จึงขอเชิญชวนหน่วยงานที่เกี่ยวกับการเกษตรทั้งภาครัฐ  กลุ่มเกษตรกรและชาวนาไทย  และประชา ชนชาวไทย ร่วมแสดงความจงรักภักดีและน้อมเกล้า ฯ    รำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร รัชกาลที่ 8 ที่ได้พระราชทานความสำคัญต่อภาคการเกษตรและข้าว ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของความกินดีอยู่ดีและความยั่งยืนของประเทศไทยจวบจนปัจจุบัน

ที่มาข้อมูล  : ประชาสัมพันธ์ มก.

เรื่องอื่นๆ ที่น่าสนใจ