“ไพลแดง”ไม้ป่าหายาก-เป็นยาหลายอย่าง

  •  
  •  
  •  
  •  

 โดย – นายสวีสอง

            เมื่อหลายปีก่อน ไปตกปลาแถวอ่างเก็บน้ำที่ จ.นครนายก พอมีเวลาสั้นๆไปเดินตามป่าใกล้ ไปพบต้น “ไพลแดง” จึงขอจากเจ้าหน้าที่ ได้รับคำตอบว่าเอาได้ต้นเดียว ไม่ได้ค้าขาย  ไม่ต้องบอกหรอก รู้ๆกัน คงหมายถึงว่า เจ้าหน้าที่จะอนุญาติไม่ได้ เพราะอยู่ในเขตอุทยาน เลยเอามาปลูกในกระถางที่บ้าน  พอถึงหน้าแล้งใบเฉาและตาย ใจนึกว่าจะไปหามาปลูกใหม่ เพราะชอบตรงที่ว่า เป็นต้นไม้เวลาออกดอกสวยงามมาก สีแดง ใบเขียวขจี พอเข้าหน้าฝนปรากฏว่า”ไพลแดง”เจ้าเสน่ห์ แทงลำต้นและงอกงามอีก พอถึงหน้าร้อนก้เหี่ยวตายอีก

            “ไพลแดง” หรือหรือ ZINGIBER PURPURBUM ROSC. เป็นไพลป่าหายากอีกชนิดหนึ่ง ถือเป็นพืชป่าเก่าแก่ขึ้นอยู่ตามป่า ชอบดินรวน ซับน้ำง่าย แต่ไม่ชอบน้ำแฉะ  จัดอยู่ประเภทไม้ล้มลุก มีชื่อวิทยาศาสตร์ ว่า Zingiber montanum (J.Koenig) Link ex A.Dietr. อยู่ในวงศ์ ZINGIBERACEAE  ต้นสูงราว 0.7-1.5 เมตร มีเหง้าหรือหัวใต้ดิน หัวเป็นแง่งโตติดต่อกันเป็นพืดคล้ายขิง เนื้อในหัวเป็นสีเหลืองแกมเขียว มีกลิ่นหอมลำต้นแทงหน่อเป็นกอประกอบด้วยกาบหรือโคนใบหุ้มซ้อนกันเป็นสีแดงเข้ม

           ใบ  เป็นใบเดี่ยวออกเรียงสลับตรงกันข้าม รูปทรงขอบขนานแกมใบหอก โคนมีก้านใบเป็นกาบหุ้มลำต้น ปลายใบแหลม โคนก้านใบเป็นสีแดงเข้ม

            ดอก ออกเป็นช่อขึ้นจากดินใต้โคนต้น ก้านดอกยาวราว 10-15 ซม.รูปทรงกลมรีฐานมนช่วงเรียวเล็กลง  และมีขนาดเท่าไข่เช่นกัน แต่ยาวกว่า ดอกออกใหม่เป็นสีเขียว พอนานวันออกเป็นสีม่วงอมแดงๆ และมีดอกเหลืองเล็กๆแทรกขึ้นเป็นจุดๆ ดูแล้วสวยงามมาก หากดมแล้วมีกลิ่มหอมอ่อนติดจมูก  

           ผล  รูปทรงกลม เมื่อแห้งไม่แตก ภายในมีเมล็ดเล็กๆสีดำ  เป็นไม้เจริญเติบโตดีในช่วงฤดูฝน และจะทรุดโทรมหรือตายไปในช่วงฤดูแล้ง โดยจะฝังหัวหรือเหง้าอยู่ใต้ดินรอจนกว่าฝนจะตกใหม่

            ไพลแดง มีสรรพคุณทางสมุนไพรหลายอย่าง  เหง้าขับลม ขับประจำเดือน มีฤทธิ์ระบายอ่อนๆ แก้บิด สมานลำไส้  เหง้าสดฝนทาแก้เคล็ดยอก ฟกบวม เส้นตึง เมื่อยขบ เหน็บชา และสมานแผล งานวิจัยพบว่าในเหง้ามีน้ำมันหอมระเหยซึ่งมีคุณสมบัติลดอาการอักเสบและบวม  หากเอาน้ำมันไพลผสมแอลกอฮอล์สามารถทากันยุงได้

            นอกจากนี้ยังพบว่าในเหง้ามีฤทธิ์ขยายหลอดลมได้ ทดลองใช้ผงไพลกับผู้ป่วยเด็กเป็นหืดสรุปว่าให้ผลดีทั้งในรายที่มีอาการหอบหืดแบบเฉียบพลันและเรื้อรังด้วย ส่วนดอกแก้ไข้ และตัวผอมเหลืองเป็นต้น

            การปลูกใช้แยกหน่อไปปลูกลงดินรวนฝังลงดินลึกราว 2 นิ้ว หรือจะปลูกลงกระถางก็ได้