“ชะมวง”รสเปรี้ยวใช้ปรุงอาหาร- เป็นยาทั้งต้น ชะลอความเหี่ยว

  •  
  •  
  •  
  •  

โดย …นายสวีสอง

          ตั้งแต่เด็ก ชีวิตจะผูกพันกับต้น”ชะมวง”มาตลอด เพราะเวลาทำกับข้าว มักจะใช้ใบชะมวงส่วนที่เป็นใบอ่อนและยอดมาเป็นเครื่องปรุงหลายอย่าง แกงส้มก็ใส่ชะมวง ต้มเครื่องวัว หรือต้มเนื้อใบชะมวง แม้แต่น้ำพริกก็ใบชะมวงอ่อน รวมถึงกินเล่นด้วย รสเปรี้ยว อมนิดนิดๆเพราะเมื่อก่อนแถวบ้านมีต้นชะมวงขึ้นจำนวนมาก แม้วันนี้ก็ยังมีอยู่

          ไม่ได้นำมาปรุงอาหารอย่างเดียวครับ หากแต่ทั้งใบชะมวง ผล มีคุณค่าทางโภชนาการสูง คนแก่คนเฒ่า นำมาทำยาหลายอย่างเพราะทั้งต้นล้วนแต่มีสรรพคุณทางสมุนไพรทั้งนั้น  อาทิ ยอดอ่อน และใบอ่อนลดไข้ได้ สามารถต้านเชื้อจุลินทรีย์ทั้งในระบบทางเดินอาหาร และราก่อโรคผิวหนัง  ต้านเชื้อ แก้ร้อนใน แก้กระหายน้ำ แก้ไอ ลดเสมหะ ช่วยเป็นยาระบาย ว่ากันว่าต้าน และป้องกันการเกิดโรคมะเร็งด้วย

          เปลือก และแก่น นำมาต้นอาบ ใช้ประคบรักษาแผล แก้แผลติดเชื้อ แผลเป็นหนอง ช่วยป้องกัน และรักษาโรคผิวหนัง เป็นยาระบาย แก้ท้องร่วง ขับเสมหะ ลดอาการไอ

           ดอก นำมาตากแห้งใช้ต้มน้ำดื่ม เป็นยาระบาย  ช่วยบำรุงผิวพรรณ ส่วนผล เป็นยาระบาย  ช่วยการย่อยอาหาร  ต้านเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคในระบบทางเดินอาหาร ป้องกันโรคเลือดออกตามไรฟัน บำรุงสายตา และ ป้องกันผิวเหี่ยวย่น เกิดฝ้า กระด้วย

            เป็นไม้ยืนต้นไม่พลัดใบ มีชื่อวิทยาศาสตร์ : Garcinia cowa Roxb. อยู่ในวงศ์CLUSIACEAE  ลำต้นตรง เปลือกสีเทาแก่ แตกเป็นร่องเป็นสะเก็ด สูงอาจถึง 15-20 เมตรแตกกิ่งก้านต่ำ เนื้อไม้เป็นสีออกชมพูเข้ม

            ใบ  เป็นใบเดี่ยว ออกเรียงตามตรงกันข้าม จะกระจุกที่ปลายกิ่ง รูปทรงรี กว้างราว 2.5 ซม. ยาว 6-12 ซม.โดยประมาณ โคนใบสอบ  ปลายใบแหลม ผิวใบเรียบ เป็นมัน ใบค่อนข้างหนา กรอบ ใบอ่อนหรือยอดอ่อนมีสีม่วงแดง ใบแก่มีสีเขียวเข้มรสเปรี้ยว

           ดอก ออกเป็นดอกเดี่ยว ขนาดเล็ก กระจุกตามซอกใบ และกิ่ง ดอกบานสีเหลืองล ด้านในสีชมพู ออกม่วงแดง มี 4 กลีบ ดอกข้างแข็งลิ่นหอม  โดยดอกตัวผู้ และตัวตัวเมียแยกต้น คือ ดอกตัวผู้มักออกตามซอกใบ และกิ่ง 3-8 ดอก ส่วนดอกตัวเมียออกบริเวณปลายยอด 2-5 ดอก

           ผล รูปทรงกลม ผิวมันมีร่องเป็นพู ขนาดผลประมาณ 2.5-6.0 ซม. ผลอ่อนมีสีเขียว ผลแก่หรือสุกมีสีเหลือง ถ้าสุกจัดมีสีส้ม ตามเปลือกผลมียางสีเหลือง ด้านมีเนื้อหุ้มเมล็ดสีเหลือง ฉ่ำน้ำ รสฝาดอมเปรี้ยวและหวานนิด ด้นในมีเมล็ดรูบทรงรีแบนรี 4-6 เมล็ด

           ขยายพันธุ์ ด้วยเมล็ดจะเติบโตได้ดีบริเวณใกล้แหล่งน้ำ